Trzecie spotkanie z cyklu „Diamentowy listopad”: „Rewolucja czy transformacja? O roli sędziów przed i po kodyfikacji cywilnej w Turcji”

Koło Naukowe Prawa Rzymskiego Bona Fides”
serdecznie zaprasza na trzecie spotkanie z cyklu
„Diamentowy listopad”,
które odbędzie się 27 listopada 2017 r. (poniedziałek)
o godz. 18:30
w sali 4.2 Collegium Iuridicum Novum.

 

Naszym gościem będzie pan mgr Michał Tutaj z Uniwersytetu Warszawskiego. Jego wystąpienie zatytułowane „Rewolucja czy transformacja? O roli sędziów przed i po kodyfikacji cywilnej w Turcji” będzie próbą znalezienia odpowiedzi na to pytanie w oparciu o analizę prawną i ewolucję tradycji prawnej w Turcji. Pan mgr Michał Tutaj był Prezesem Koła Naukowego Prawa Rzymskiego Utriusque Iuris, a obecnie jest doktorantem w Zakładzie Europejskiej Tradycji Prawnej WPiA UW.

W 2016 r. minęło 90 lat od uchwalenia przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji kluczowych dla prawa cywilnego w tym kraju ustaw – Kodeksu cywilnego (Türk Kanunu Medenisi) oraz Kodeksu zobowiązań (Borçlar Kanunu). Zewnętrznemu obserwatorowi wydarzenie to mogłoby się wydać bagatelne – wszak lata międzywojenne to w całej Europie czas kształtowania przez nowo powstałe państwa ich porządków prawnych. Niemniej jednak z punktu widzenia europejskiej tradycji prawnej w zakresie prawa cywilnego jest to wydarzenie szczególnie doniosłe.

Wynika to przede wszystkim z dwóch czynników. Po pierwsze uchwalone prawo było w istocie tłumaczeniem francuskojęzycznej wersji szwajcarskiego kodeksu cywilnego razem z włączonym do jego korpusu kodeksem zobowiązań. Nastąpiło tym samym nader rzadkie zjawisko przeszczepienia obcego prawa jako własnego. Recepcja tego typu jest wyjątkiem od reguły, że ustawodawca krajowy jedynie inspiruje się rozwiązaniami z innych systemów, ale tworzy swoją własną autorską kodyfikację.
Po drugie odgórne wprowadzenie zachodnio-europejskiej kodyfikacji miało miejsce w społeczeństwie islamskim, w którym w dziedzinie prawa prywatnego, a zwłaszcza rodzinnego, rządziły w dużej mierze normy religijne islamu. Doszło tym samym do narzucenia obywatelom Turcji prawa, którego aksjologia oraz litera były w znacznym zakresie sprzeczne z wyznawanymi przez społeczeństwo wartościami.
Z powyższych względów przyjęcie ww. kodeksów może jawić się jako czyn właściwie rewolucyjny. Nie może to dziwić, bo tureckie władze w istocie chciały w ten sposób osiągnąć efekt zerwania z dotychczasową tradycją prawną.

Choć hasło rewolucyjnych zmian towarzyszyło wprowadzaniu kodyfikacji cywilnej warto się jednak zastanowić, czy możemy mówić o rewolucji w odniesieniu do roli sędziego w prawach cywilnych, czy raczej jedynie o pewnej transformacji. Art. 1 kodeksów cywilnych szwajcarskiego oraz tureckiego przypisuje istotne znaczenie zarówno prawu zwyczajowemu jak i sędziowskiemu uznaniu wspartemu przez doktrynę i dorobek orzecznictwa.
Warto się zastanowić, czy takie postawienie sprawy nie jest w istocie bardziej rewolucyjne w stosunku do tradycyjnych postulatów ruchu kodyfikacyjnego, który zmierzał do umniejszenia roli zarówno sędziów jak i niejednolitych lokalnych praw zwyczajowych, niż w stosunku do opartego na dokonaniach islamskiej jurysprudencji systemu sądowniczego dawnego Imperium Osmańskiego. Innymi słowy, czy naprawdę doszło do rewolucyjnej zmiany roli sędziego na skutek przyjęcia w Turcji kodeksu cywilnego?

Serdecznie zapraszamy!

Nasze wydarzenie dostępne jest również na Facebooku: Diamentowy listopad Vol. 3: „Rewolucja czy transformacja? O roli sędziów przed i po kodyfikacji cywilnej w Turcji”.

DIAMENTOWY LISTOPAD Jest to cykl spotkań organizowany przez Koło Naukowe Prawa Rzymskiego „Bona Fides”, podczas którego wystąpią młodzi naukowcy, laureaci programu „Diamentowy Grant” organizowanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zaproszeni goście przedstawią problematykę, którą podejmują w zakresie swoich badań naukowych. Będzie to wędrówka intelektualna od przysięgi w procesie rzymskim, przez metodę analityczną teorii prawa, poprzez zbadanie roli sędziego w kodeksie cywilnym Turcji, a skończywszy na zasadzie swobody umów w prawie kanonicznym.